Ενδύεσθαι

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ «ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ»
ΕΝΔΥΕΣΘΑΙ
Για ένα Μουσείο Πολιτισμού του Ενδύματος Μουσείο Μπενάκη, Κτήριο οδού Πειραιώς 24 Μαρτίου – 23 Μαΐου 2010
Η συλλογή
Το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα διοργανώνει την άνοιξη του 2010 έκθεση με τίτλο: «Ενδύεσθαι. Για ένα Μουσείο Πολιτισμού του Ενδύματος». Η έκθεση βασίζεται στην ενδυματολογική συλλογή του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος «Βασίλειος Παπαντωνίου». Η συλλογή αυτή, προϊόν της συλλεκτικής φιλοσοφίας της προέδρου του Ιδρύματος ενδυματολόγου Ιωάννας Παπαντωνίου, αποτελείται από μεγάλο αριθμό μουσειακών ενδυμάτων από τον 18ο έως τον 21ο αιώνα και καλύπτει όλη αυτή την περίοδο της εξέλιξης της μόδας στην Ευρώπη. Με το εύρος των αντικειμένων που περιλαμβάνει, η συλλογή σκιαγραφεί τους διαφορετικούς ενδυματολογικούς κώδικες που επικράτησαν το χρονικό αυτό διάστημα στον δυτικό κόσμο, ενώ, ταυτόχρονα, προεκτείνεται και σε πολιτισμούς άλλων ηπείρων. Στη συλλογή συμπεριλαμβάνονται αριστουργήματα σχεδιαστών παγκόσμιας εμβέλειας, όπως των MarianoFortuny, PaulPoiret, JeanneLanvin, ChristianDior, Jean-Paul Gaultier, John Galliano κ.ά., αλλά και Ελλήνων σχεδιαστών με διεθνή ακτινοβολία, όπως των Γιάννη Ευαγγελίδη, Jean Dessès, James Galanos, GeorgeStavropoulos, Γιάννη Τσεκλένη, Σοφίας Κοκοσαλάκη κ.ά.
Η ενδυματολογική έρευνα
Ενδυματολογία είναι η μελέτη των ενδυμάτων από ιστορική, γεωγραφική, οικονομική, κοινωνιολογική, ψυχολογική και κατασκευαστική σκοπιά. Ένδυμα είναι καθετί με το οποίο σκεπάζουμε το σώμα, ενώ ενδυμασία το σύνολο των εξωτερικών κυρίως ενδυμάτων. Πηγές της ενδυματολογικής έρευνας είναι: τα ενδύματα αυτά καθεαυτά, τα γραπτά μνημεία, ο προφορικός λόγος, οι καλλιτεχνικές απεικονίσεις, τα κάθε λογής σχέδια και τα κάθε είδους φωτογραφικά και κινηματογραφικά ντοκουμέντα.
Από τη σωματογραφία στο «μη φορέσιμο»
Με βάση την ενδυματολογική έρευνα, η έκθεση καλεί τον επισκέπτη να ακολουθήσει μια διαδρομή που ξεκινά από τα πτυχωτά τυλιχτά ενδύματα της αρχαιότητας και καταλήγει στην υπερβολή του «μη φορέσιμου», στη λειτουργία δηλαδή του ενδύματος ως έργο τέχνης, έτσι όπως εμφανίζεται στις επιδείξεις μόδας των πιο εμπνευσμένων σχεδιαστών της εποχής μας. Ενδιάμεσοι σταθμοί, μεταξύ άλλων, η ρωμαϊκή τουνίκα –όταν το κομμάτι ύφασμα που τυλιγόταν γύρω από το σώμα για να σχηματίσει τον πέπλο της αρχαιότητας κόπηκε στο κέντρο, για να περάσει το κεφάλι, και κρεμάστηκε ελεύθερα από τους ώμους– καθώς και οι χιλιάδες δρόμοι που ανοίχτηκαν από τη στιγμή εκείνη στην κοπή, και τελικά στη σύνθεση ενδυμάτων με περισσότερα  του ενός κομμάτια υφάσματος. Διευρύνοντας ακόμα περισσότερο αυτή τη διαδρομή και προσπαθώντας τελικά, μέσα από το ένδυμα, να αναδείξει τη σχέση του ανθρώπου με το σώμα και την εικόνα του, η έκθεση ξεκινά από τη σωματογραφία των πρωτόγονων κοινωνιών και καταλήγει στο body painting και στο τατουάζ της εποχής μας. Πρόκειται για πρακτικές σημασιολογικά τόσο πλούσιες όσο και το ένδυμα, εφόσον θέτουν τα ίδια ερωτήματα και επιδέχονται παρόμοιες ερμηνείες: πώς εξηγείται τελικά η ανάγκη του ανθρώπου να διακοσμήσει το δέρμα του και να ντυθεί; είναι μαγεία, προστασία ή τέχνη; ατομική ή κοινωνική έκφραση; δήλωση συγκεκριμένης ταυτότητας; ένταξη στην κοινότητα ή διάκριση από αυτήν;
Από τη σωματογραφία  μέχρι το «μη φορέσιμο», σε μία ελεύθερη εγκατάσταση, αυτό πραγματεύεται η έκθεση «Ενδύεσθαι. Για ένα Μουσείο Πολιτισμού του Ενδύματος».
Οργάνωση της έκθεσης
Το εκθεσιακό υλικό οργανώνεται σύμφωνα με δύο διαφορετικές λογικές που λειτουργούν παράλληλα και συμπληρωματικά.
Σύμφωνα με την πρώτη, που αποτελεί και τον κύριο κορμό της έκθεσης, τα εκθέματα τοποθετούνται σε χρονολογική σειρά, ακολουθώντας την εξέλιξη της ιστορίας της ένδυσης από τις απαρχές της έως και τη σημερινή μόδα. Το ενδιαφέρον δεν εστιάζεται αποκλειστικά στον ελλαδικό χώρο, αλλά εμπλουτίζεται με ενδύματα και από άλλους πολιτισμούς. Οι ενότητες που προκύπτουν από τη λογική αυτή είναι οι ακόλουθες:
–         Σωματογραφία
–         Αρχαιοελληνικό  ένδυμα
–         Κοπτικά ενδύματα
–         Βυζαντινά – μεσαιωνικά ενδύματα
–         Αναγεννησιακό ένδυμα
–         Ευρωπαϊκή μόδα του 18ου αιώνα
–         Δυτική μόδα του 1800
–         Δυτική μόδα του 1860-1890
–         Δυτική μόδα του 1900
–         Δυτική μόδα του 1910-1930
–         Δυτική μόδα του 1940- 2010
Παράλληλα με αυτή τη ραχοκοκαλιά της έκθεσης θα αναπτύσσεται μια σειρά από μικρότερες ενότητες, στις οποίες τα εκθέματα ομαδοποιούνται ανάλογα με τη χρήση τους. Οι ενότητες αυτές αποτελούν μια νύξη στην ικανότητα του ενδύματος να χαρακτηρίζει και να ενοποιεί συγκεκριμένες κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές ομάδες, να επιτελεί διαφορετικές λειτουργίες και να καλύπτει διάφορες ανάγκες. Εμπλουτίζουν το εκθεσιακό υλικό, προκαλούν με παιγνιώδη τρόπο το ενδιαφέρον του επισκέπτη, χωρίς ωστόσο να φιλοδοξούν να εξαντλήσουν το θέμα τους. Οι ενότητες αυτές είναι:
–         Μεταμφίεση – δρώμενα – θέατρο
–         Τελετουργικά ενδύματα – εκκλησιαστικά άμφια
–         Ενδύματα που σχετίζονται με τους σημαντικότερους σταθμούς του κύκλου της ζωής (γέννηση, παιδική ηλικία, γάμος, πένθος, κ.λπ.)
–         Τοπικές φορεσιές
–         Στρατιωτικές στολές και στολές εργασίας
–         Αθλητική ένδυση
–         Ενδύματα μιας χρήσης
–         Ενδύματα που χρησιμοποιούνται για τη διαμόρφωση του σώματος ή προκαλούν την παραμόρφωσή του
–         Εσώρουχα
Τέλος, περνώντας από το ανώνυμο στο επώνυμο, από το απρόσωπο στο προσωπικό, και με σκοπό να φωτιστεί η στενή σχέση της προσωπικότητας του ανθρώπου με τις ενδυματολογικές του επιλογές, ένας διαφορετικός εκθεσιακός χώρος είναι αφιερωμένος στις «γκαρνταρόμπες» συγκεκριμένων ατόμων. Το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, υιοθετώντας μια συλλεκτική πολιτική που ξεπερνά αυτήν ενός απλού θεματικού μουσείου και αποσκοπεί στη δημιουργία ενός Μουσείου του Πολιτισμού του Ενδύματος, συλλέγει κάθε ένδυμα, κάθε εξάρτημα, κάθε έντυπο ή αντικείμενο που κάποια στιγμή θα συμβάλλει στην ενδυματολογική έρευνα. Στο πλαίσιο αυτής της φιλοσοφίας, η «γκαρνταρόμπα» ενός ατόμου, η συστηματική παρακολούθηση της ενδυματολογικής εξέλιξης παιδιών από επιλεγμένες περιοχές σε όλη τη χώρα, γίνεται αντικείμενο συλλογής, διαφυλάσσοντας με τον τρόπο αυτό πλήθος ενδυματολογικών, οικονομικών, πολιτιστικών, κοινωνικών και ψυχολογικών ακόμα στοιχείων για τον μελλοντικό ερευνητή.
Συντελεστές της έκθεσης
Διοργάνωση: Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα
με τη συνεργασία του Μουσείου Μπενάκη
και της Ελληνικής Εταιρείας Ενδυμασιολογίας
Επιμέλεια: Ιωάννα Παπαντωνίου
Αρχιτεκτονικός Σχεδιασμός: Σταμάτης Ζάννος
Ο κατάλογος της έκθεσης
Η έκθεση θα συνοδεύεται από εικονογραφημένη έκδοση, η οποία, πέρα από τον κατάλογο των εκθεμάτων, θα περιλαμβάνει σειρά δοκιμίων που θα εξετάζουν το ενδυματολογικό φαινόμενο από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Στον κατάλογο θα συμβάλουν με άρθρα τους οι:
–         Robert Doyle, σκηνογράφος-ενδυματολόγος, ιδρυτής και διευθυντής του Τμήματος Ενδυματολογίας του Πανεπιστημίου Dalhousie, Χάλιφαξ Καναδά
–         Akiko Fukai, Διευθύντρια του Kyoto Costume Institute, Κυότο
–         Madeleine Ginsburg, πρώην επιμελήτρια της ενδυματολογικής συλλογής του Victoria & Albert Museum και σύμβουλος του Textile Museum της Zandra Rhodes, Λονδίνο
–         Παρή Καλαμαρά, διδάκτωρ βυζαντινής αρχαιολογίας της Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales και επιμελήτρια αρχαιοτήτων στο Υπουργείο Πολιτισμού
–         Σοφία Παντουβάκη, σκηνογράφος-ενδυματολόγος, διδάκτωρ σκηνογραφίας του Πανεπιστημίου των Τεχνών (University of the Arts) του Λονδίνου και  διδάσκουσα στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου
–         Ιωάννα Παπαντωνίου, σκηνογράφος-ενδυματολόγος, πρόεδρος του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, Ναύπλιο, επίτιμη διδάκτωρ Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ και επιμελήτρια της έκθεσης
–         Aileen Ribeiro, ιστορικός του ενδύματος, καθηγήτρια στο Courtauld Institute of Art, Λονδίνο
–        Linda Welters, καθηγήτρια και πρόεδρος του Τμήματος Υφασμάτων και Προώθησης – Σχεδιασμού  Μόδας του Πανεπιστημίου του Rhode Island, ΗΠΑ
Με την ευκαιρία της έκθεσης το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα διοργάνωσε σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Ενδυμασιολογίας διεθνές ενδυματολογικό συνέδριο με θέμα: «ΕΝΔΥΕΣΘΑΙ. Ιστορικές, κοινωνιολογικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις» (http://www.costume.gr/conference).
Όλες οι πληροφορίες από το ΠΛΙ,ακολουθεί ποστ με το πρόγραμμα και φωτογραφίες!
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s